Tüm dünyayı etkisi altına alan Coronavirüs bir çok hukuki soru ve sorunu da beraberinde getirmiştir. Virüs nedeniyle işyerlerinde kısa çalışma yapılması durumunda, işçilerin sigorta primlerinin nasıl yatırılacağı ve ücretlerinin nasıl ödeneceğine dair sorular, iş hukuku alanındaki en önemli merak edilenlerden biridir.
Genel ekonomik, sektörel, bölgesel kriz veya zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması veya süreklilik koşulu aranmaksızın işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen en az dört hafta süreyle durdurulması hallerinde, işyerinde üç ayı aşmamak üzere sigortalılara çalışamadıkları dönem için gelir desteği sağlayan bir uygulamadır. (İŞKUR)
Birçoğumuzun evlerden çalışmak zorunda olduğu bu dönemde birtakım işler yürümeye devam etse de özellikle küçük işletmeler bu durumdan olumsuz etkileniyor. Ekonominin giderek kötüleştiği bu dönemde ise kısa çalışma ödeneği işletmeler için kurtarıcı niteliğindedir.
Aile, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Zehra Zümrüt Selçuk’un verdiği bilgilere göre on binlerce firma kısa çalışma ödeneğinden yararlanmak için başvuru yapıyor. Corona virüsten (covid-19) olumsuz etkilendiği gerekçesiyle kısa çalışma talep eden işveren; buna ilişkin kanıtlarla birlikte Kısa Çalışma Talep Formu ile Kısa Çalışma Uygulanacak İşçi Listesini bağlı olduğu İŞKUR biriminin elektronik posta adresine, elektronik posta göndermek suretiyle kısa çalışmaya başvuru yapabilir.
Korona Virüs sonrasında işyerleri tarafından çalışma sürelerinde yapılan değişiklikler ile ilgili olarak, öncelikle Cumhurbaşkanı tarafından ekonomik istikrar paketi açıklanmış, ardından İŞKUR Yönetim Kurulu tarafından, 23.03.2020’de, korona virüs nedeniyle kısa çalışma başvurularının yapılması için karar alınmıştır.
Aşağıda, kısa çalışma ve kısa çalışma ödeneği hakkında merak edilenler konusundaki yazılarımız arasından, sizler de aklınıza takılan soruların cevaplarını bulabilirsiniz.
- İşyerinde hangi koşullarla kısa Çalışma Yapılabilir?
- Kriz Durumları (Sektörel Kriz – Bölgesel Kriz – Genel Ekonomik Kriz)
- Zorlayıcı sebepler (Yangın, doğal afet, salgın hastalık vb.)
- Kriterler:
- İş yerinden kaynaklanmama,
- Öngörülemezlik (Önceden kestirememe)
- Çalışma Süresinde geçici azalma, faaliyetlerin kısmen ya da tamamen durması.
Açıklamalarımız doğrultusunda, Korona virüs, kısa çalışma haline yol açabilecek bir zorlayıcı sebeptir. Korona Virüs nedeniyle birçok işletme kısa çalışmayı gündemine almıştır. 23.03.2020 tarihinden itibaren işverenler, KISA ÇALIŞMA BAŞVURUSUNU İşkur’a yapabileceklerdir.
- Kısa Çalışma Süresi Nedir?
- İş yerinin tamamı veya bir bölümünde, haftalık çalışma sürelerinin, geçici olarak en az üçte biri oranında azaltılması , veya
- İşyerindeki faaliyetin, kısmen veya tamamen süreklilik koşulu aranmaksızın en az 4 hafta süreyle geçici olarak durdurulmasıdır.
Kısa çalışma süresi 3 ayı geçmeyecektir. Cumhurbaşkanı bu süreyi 6 aya kadar uzatmaya yetkilidir.
Kısa Çalışma Ödeneği başvurusu yapabilmeniz için;
- Kısa Çalışma Talep Formu doldurulur.
- Kısa Çalışma İşçi Listesi doldurulur.
- İŞKUR e-posta adresinize gönderilir.
- İŞKUR temsilciniz size mail ile dönüş yaparak eksiklerinizi bildirir.
Görüleceği üzere, işyerinde, kısa çalışma uygulamak isteyen işverenler İŞKUR’a başvurmalıdır. İşverenler, kısa çalışma talebini Türkiye İŞ Kurumuna, şayet toplu iş sözleşmesi varsa toplu iş sözleşmesinin tarafı olan işçi sendikasına bir yazı ile bildirir.
İşverenlerin, başvuru sürecinde dolduracağı formlar, https://www.iskur.gov.tr/isveren/kisa-calisma-odenegi sitesinde mevcut olup, işverenin başvurusu üzerine İŞKUR tarafından bir uygunluk testi yapılır. Talebi uygun bulunan işveren, https://www.iskur.gov.tr/isveren/kisa-calisma-odenegi kısa çalışma bildirim listesini günceller ve Kuruma gönderir.
– Kısa Çalışma Ödeneği Ön koşulları Nelerdir?
- Kısa Çalışma Ödeneği başvuru evrakları arasında yer alan işçi listesine emekli yani SGDP’li çalışanlarınızı yazmayınız.
- Çalışanların Kısa Çalışma ödeneğine hak edip etmedikleri ve 3 yılda 450 gün ila son 60 gün kontrolü ve işçinin uygunluğunun kontrolü İŞKUR tarafından ödeme anında uygunluk denetimi yapılacak olup, ödeme bu kontrol sonucuna göre yapılacaktır.
- Kısa Çalışma Ödeneğine hak kazanan işçinin son 60 günü kesinti olmaksızın farklı işyerindeki çalışmalarının birleşiminden de oluşabilmektedir.
- Kısa Çalışma İşçi Bildirim listesinde işçilerin adres/telefon bilgilerinin bulunması zorunludur. Kısa Çalışma Ödeneği başvurusunda sebep dışsal sebepler COVİD-19 seçilmelidir.
- Eğer işyeriniz yasaklama kapsamında kapatılmışsa KURUM yazısı COVİD -19 nedeniyle çalışmama kararı alınarak kapatılmışsa yönetim kurulu kararı (şahıs firmaları için işveren ön yazı), vergi levhası, işçi listesi, talep formunun bulunması gereklidir.
- Kısa Çalışma Ödeneği Başvurusu yapan işyerlerine ait şubeler; şube İŞKUR numarası ile birlikte adreslerinin bağlı olduğu İŞKUR’a başvuru yapması gerekmektedir.
- İşverenin SGK ya da Vergi borcu olması bu ödeneği almasına engel oluşturmamaktadır.
- Kısa Çalışma Ödeneği başvurusunda İç İşleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamayla kapatılan işyerlerine öncelik tanınacak olup işyeri ve iş sektörü sınırlaması bulunmamaktadır.
- Kısa Çalışma Ödeneği başvurusu yapılan işyerlerinde beyana aykırı hiçbir şekilde çalışma olmaması gerekmektedir.
- İŞKUR Yönetim Kurulu Kararı gereği Kısa Çalışma Ödeneği Başvurusu tamamlanan işyerlerinin işçilerine ödenecek günlük kısa çalışma ödeneği; sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %60’ıdır. Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının %150’sini geçemez.
- Kısa çalışma ödeneği, işyerinde uygulanan haftalık çalışma süresini tamamlayacak şekilde çalışılmayan süreler için, işçinin kendisine ve aylık olarak her ayın beşinde ödenir. Ödemeler PTT Bank aracılığı ile yapılmaktadır. Ödeme tarihini öne çekmeye Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı yetkilidir.
- Kısa çalışma yapılan süreler için, kısa çalışmaya tabi tutulan işçiler adına SGK Aylık Prim ve Hizmet Belgesi ile eksik gün gerekçesi “18-Kısa Çalışma Ödeneği” olarak bildirilir.
- Kısa çalışma ödeneğinin süresi üç ayı aşmamak kaydıyla kısa çalışma süresi kadardır.
- Zorlayıcı sebeplerle işyerinde kısa çalışma yapılması halinde, ödemeler 4857 sayılı Kanunun 24’üncü maddesinin (III) numaralı bendinde ve 40‘ıncı maddesinde öngörülen bir haftalık süreden sonra başlar. Bu bir haftalık süre içerisinde ücret ve prim yükümlülükleri işverene aittir.
- İŞKUR Yönetim Kurulu Kararı gereği Kısa Çalışma Ödeneği Başvurusu tamamlanan işyerlerinin işçilerine ödenecek günlük kısa çalışma ödeneği; sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %60’ıdır. Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının %150’sini geçemez.
Tüm işçiler kısa çalışma ödeneğinden faydalanabilir mi?
Tüm işçiler kısa çalışma ödeneğinden yararlanamaz. İşçinin kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için,
- İşverenin kısa çalışma talebi kurum tarafından uygun bulunmalıdır.
- İşçi, kısa çalışmanın uygun bulunduğu tarihten önceki son 60 gün içerisinde hizmet akdine bağlı olarak çalışıyor olmalıdır.
- Son 3 yıl içerisinde en az 450 gün sigortalı olarak çalışıp, işsizlik sigortası primi ödemiş olmalıdır.
- Bu koşulu sağlamayan işçiler de, kısa çalışma süresini geçmemek şartıyla son işsizlik ödeneği hak sahipliğinden kalan süre kadar kısa çalışma ödeneğinden faydalanacaktır.
- Bu süreçte işçiye sağlanan haklar nelerdir?
- Kısa çalışma süresince, işçiye kısa çalışma ödeneği ödenir ve işçinin genel sağlık sigortası primleri yatırılır.
- Hatalı bilgi ve belgeden sorumluluk halinde kimi rücu edilir?
- İşverenin hatalı bilgi ve belge vermesi, ya da işçinin kusuru nedeniyle fazla ödeme yapılması halinde bu ödemeler yasal faiziyle birlikte sorumlu işçi veya işverenden tahsil edilir.
Başvuruların hızlı bir şekilde sonuçlandırılabilmesi için corona virüsten (covid-19) olumsuz etkilenildiğine dayanak teşkil eden belgelerin başvuruya eklenmesi önem taşımaktadır. Gerektiğinde işverenle irtibata geçilerek ilave belgeler talep edilebilecektir. İşverenlere başvurusunun alındığı yine aynı yolla en kısa sürede bildirilecek ve başvurular uygunluk tespiti amacıyla Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına gönderilecektir.
Kısa çalışma uygulamasından yararlanılabilmesi için işyerinde kısa çalışma uygulanan dönemde 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25’inci maddesinin birinci fıkrasının (II) numaralı bendinde yer alan sebepler dışında bir gerekçeyle işveren tarafından işçi çıkarılmaması gerekmektedir.